Big Tech: De rekening wordt gepresenteerd
Een verklaring vanuit het Witte Huis van de Trump regering markeerde een historisch kantelpunt in de digitale economie: hyperscale datacenters moeten "hun eigen weg betalen" voor elektriciteit. Deze verschuiving in beleid legt een pijnlijk bloot wat in de telecomsector al jaren een doorn in het oog is. Terwijl tech-giganten als Amazon, Google en Meta recordwinsten boeken met AI en streaming, worden de torenhoge kosten voor de onderliggende infrastructuur — stroomnetten en breedbandverbindingen — afgewenteld op de samenleving. De vraag is niet langer óf Big Tech moet meebetalen, maar hoe we dit marktprincipe wereldwijd gaan afdwingen. Strand Consult gaat in dit artikel er nader op in.
Jarenlang hanteerden digitale platformen een zorgvuldig opgebouwd imago van "gewichtloze softwarebedrijven". Ze opereerden aan de rand van netwerken, ongrijpbaar en lichtvoetig, terwijl nutsbedrijven en telecomproviders de zware, gereguleerde fysieke infrastructuur moesten onderhouden. Anno 2026 is die fictie definitief doorgeprikt. Een modern hyperscale datacenter is een zware industriële faciliteit met een enorme voetafdruk op land, water en het elektriciteitsnet, aldus Strand Consult.
De industriële honger van de cloud
De cijfers zijn duizelingwekkend. Wereldwijd zijn er nu ongeveer 1.300 hyperscale faciliteiten. Eén enkel datacenter van 50 megawatt verbruikt elk uur evenveel stroom als een kleine stad van 50.000 huishoudens. In de Verenigde Staten zijn datacenters, mede door de explosieve groei van Artificial Intelligence (AI), inmiddels verantwoordelijk voor 4 procent van het totale elektriciteitsverbruik. Dit komt neer op een jaarlijkse rekening van zo’n 20 tot 25 miljard dollar.
Amazon (via AWS), Google, Microsoft en Meta nemen tweederde van deze capaciteit voor hun rekening. Hoewel deze bedrijven vaak schermen met groene energie-inkoop (PPA's), dekken deze contracten zelden de kosten voor netverzwaring, transmissielijnen en de stabiliteit van het stroomnet. Het resultaat? De extra kosten voor het verzwaren van het net om de AI-ambities van Big Tech te faciliteren, belanden via de energierekening bij de gewone consument.
De parallel met breedband: onzichtbare kosten
Wat we nu zien gebeuren op de energiemarkt, is een herhaling van het scenario dat zich al twee decennia afspeelt in de telecomwereld. Uit onderzoek van Strand Consult blijkt dat een handvol grote platformen verantwoordelijk is voor het overgrote deel van het dataverkeer op mobiele en vaste netwerken.
Neem Amazon: via Prime Video en live sportuitzendingen veroorzaakt het bedrijf enorme pieken in het dataverkeer. Terwijl Amazon voor het verzenden van fysieke pakketjes gewoon verzendkosten en Prime-lidmaatschappen rekent, weigert het mee te betalen aan de digitale "snelwegen" die deze data moeten vervoeren. Telecomproviders moeten hun netwerken continu upgraden om deze pieken op te vangen, terwijl de prijzen voor breedband voor de consument sinds 2015 met 43 procent zijn gedaald. De kosten worden intern geabsorbeerd door de providers, wat het investeringsrisico verhoogt en de markt vervormt.
De "Gratis" Content Mythe
Een veelgehoord argument van Big Tech tegen meebetalen is het concept van "dubbele facturering": de consument betaalt immers al voor zijn internetverbinding. De werkelijkheid is genuanceerder. Consumenten vragen niet om de enorme hoeveelheid advertenties, trackers en AI-modellen die op de achtergrond data en stroom vreten. Volgens AdGuard bestaat ongeveer een vijfde van al het Amerikaanse internetverkeer uit advertenties alleen al — wat overeenkomt met zo'n 80 GB aan data per maand per gebruiker.
De consument betaalt dus niet alleen voor de content die hij wil zien, maar faciliteert ongewild de infrastructuurkosten voor het verdienmodel van de platformen. In regio's zoals het Caribisch gebied is deze onbalans nog pijnlijker. Tech-platformen genereren daar miljarden aan omzet zonder fysieke aanwezigheid, zonder lokale werknemers en zonder bij te dragen aan de kostbare onderzeese kabels of lokale stroomvoorzieningen.
Politiek breekpunt
In de Verenigde Staten heeft deze dynamiek een politiek breekpunt bereikt. De regering en gouverneurs uit dertien staten hebben een principeakkoord getekend dat stelt dat "de veroorzaker betaalt". Dit is geen bestraffende maatregel of een nieuwe belasting, maar simpelweg marktconforme prijsstelling.
Wanneer bedrijven de volledige kosten van hun input — of dat nu energie of netwerkcapaciteit is — niet zelf dragen, ontstaan er perverse prikkels. Investeringen in AI worden dan gesubsidieerd door de burger, terwijl de winsten privaat blijven. Het principe van cost causation (kostenveroorzaking) moet de basis worden voor een gezonde markt.
De toekomst: strategische autonomie
Het debat gaat verder dan alleen de energierekening. Het raakt aan de kern van de digitale soevereiniteit. De VS en Europa hebben er belang bij dat de eigen AI-technologie wereldwijd de standaard wordt, als tegenwicht voor China. Maar die technologie kan alleen duurzaam geëxporteerd worden als de basis — de fysieke infrastructuur — financieel gezond is.
De modernisering van fondsen zoals het Universal Service Fund (USF), dat internettoegang voor miljoenen burgers subsidieert, is hierbij cruciaal. Op dit moment dragen platformen die 200 miljard dollar aan omzet genereren via deze gesubsidieerde verbindingen niets bij aan het fonds. Wetgeving zoals de Lowering Broadband Costs for Consumers Act moet dit gat dichten.
Conclusie
De boodschap van 2026 is duidelijk: het tijdperk van de gratis rit voor Big Tech is voorbij. Kapitalisme functioneert het best wanneer prijzen de werkelijke kosten weerspiegelen. Als we willen dat onze digitale infrastructuur betrouwbaar, betaalbaar en innovatief blijft, moeten de grootste gebruikers hun deel betalen. Niet omdat we ze willen remmen, maar omdat eerlijke marktwerking de enige weg is naar een werkelijk duurzame digitale toekomst.
