Strand Consult: Tijd dat Big Tech meebetaalt aan het breedbandnetwerk

In Washington ondertekenden de grootmachten van de techsector onlangs de zogenaamde Ratepayer Protection Pledge. Het principe is simpel: de grootste gebruikers van infrastructuur moeten helpen de kosten te dekken die zij veroorzaken. In de energiesector wordt dit breed geaccepteerd. Als een hyperscale datacenter het stroomnet overbelast, betaalt de eigenaar voor de upgrades, zodat de gewone consument niet wordt opgezadeld met een hogere energierekening.

In de wereld van breedband en telecom ligt dat echter anders aldus Strand Consult. Hier is de consument nog altijd degene die de rekening deelt, terwijl een handjevol platformen verantwoordelijk is voor het leeuwendeel van het verkeer.

De breedband-uitzondering

In bijna elke andere sector is 'de gebruiker betaalt' de norm. Vrachtwagens betalen tol voor wegen, vliegtuigen betalen landingsrechten op vliegvelden en grote industriële klanten betalen hogere tarieven voor water en elektriciteit.

Breedband is de opvallende uitzondering. Hoewel het dataverkeer explodeert — mede door 4K-streaming en de opkomst van AI — dragen de grootste generatoren van dit verkeer niets bij aan de aanleg of het onderhoud van de lokale netwerken die hun diensten bij de klant afleveren. Een gemiddeld huishouden genereert jaarlijks zo'n $2.600 aan omzet voor de grote internetplatformen, maar diezelfde bedrijven dragen nul dollar bij aan de fysieke kabels of de universele serviceprogramma's die internet in afgelegen gebieden betaalbaar moeten houden.

Prijsdaling ondanks inflatie

Het rapport van Strand Consult wijst op een opmerkelijk contrast: terwijl de prijzen voor energie en boodschappen stijgen, zijn de kosten voor breedband de afgelopen jaren juist gedaald of gelijk gebleven. Sinds 2005 zijn verbindingen gemiddeld 500 keer sneller geworden, terwijl de prijs per megabyte met 62% is gedaald tussen 2020 en 2024.

Deze stabiliteit beschermt de koopkracht van huishoudens, maar zet de marges van netwerkbeheerders onder druk. In de VS investeren telecombedrijven jaarlijks zo'n $90 miljard in glasvezel, 5G en satellietverbindingen. De vraag is hoe lang dit investeringstempo houdbaar blijft als de kosten van verkeersgroei (gedreven door externe platformen) niet gesocialiseerd kunnen worden.

De 'Digital Colonialism' in kleine economieën

Het probleem is het meest acuut in kleinere regio's, zoals de Caraïben. Strand Consult spreekt hier zelfs van 'digitaal kolonialisme'. Lokale telecomoperators betalen belastingen, creëren banen en herinvesteren 18% van hun omzet in infrastructuur. Ondertussen trekken mondiale techplatformen miljarden aan omzet uit de regio zonder ook maar een fractie bij te dragen aan de lokale netwerken. Het resultaat is een investeringsgat van 8 tot 13 miljard dollar, wat de digitale kloof in deze opkomende economieën alleen maar vergroot.

Twee wegen naar een oplossing

Beleidsmakers staan volgens het rapport voor een fundamentele keuze om de houdbaarheid van het internet te garanderen:

1. Modernisering van het Universal Service Fund (USF): In de VS (en elders) zou de bijdragebasis voor fondsen die internet betaalbaar houden, verbreed moeten worden. In plaats van alleen te heffen op traditionele telefonie-inkomsten, zouden de grootste traffic-generators naar rato moeten bijdragen. Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft onlangs bevestigd dat dergelijke bijdragen wettelijke vergoedingen zijn, geen belastingen.
2. Marktconforme heronderhandeling: Netwerkbeheerders en contentplatforms zouden via private overeenkomsten tot nieuwe prijsmodellen kunnen komen, waarbij capaciteit of piekbelasting wordt belast.

Het Zuid-Koreaanse voorbeeld

Zuid-Korea wordt vaak aangehaald als het gidsland. Al twee decennia hanteert het land een systeem van netwerkgebruiksvergoedingen. Grote binnenlandse platformen betalen mee aan de infrastructuur, en ook internationale reuzen worden in toenemende mate aan deze logica gehouden. Het resultaat? Zuid-Korea heeft een van de beste breedbandnetwerken ter wereld, concurrerende consumentenprijzen en een bloeiende digitale exporteconomie (denk aan K-Pop en gaming).

Conclusie: Bescherm de consument

De Ratepayer Protection Pledge in de energiesector is een erkenning dat huishoudens niet de dupe mogen worden van de expansiedrift van private techgiganten. Het onderzoek van Strand Consult stelt dat dezelfde logica nu moet worden toegepast op breedband.

Als we willen dat de AI-revolutie en de digitale economie voor iedereen toegankelijk blijven, moet het financieringsmodel van de onderliggende infrastructuur mee-evolueren. De grootste gebruikers moeten simpelweg hun deel gaan betalen, net zoals ze dat doen voor de stroom die hun servers laat draaien.