Rubrik waarschuwt voor ‘AI-sprawl’ in 2026

De opmars van kunstmatige intelligentie in Nederland is niet langer beperkt tot eenvoudige chatbots. In toenemende mate zetten organisaties 'AI-agents' in: systemen die zelfstandig beslissingen nemen, taken uitvoeren en direct integreren met cruciale bedrijfsprocessen. Hoewel dit enorme efficiëntievoordelen biedt, signaleert Rubrik een zorgwekkende trend waarbij het overzicht op deze digitale assistenten verloren gaat.

De risico’s van autonome keuzes

Het grootste risico van deze zogeheten AI-sprawl is volgens Verloy de autonomie waarmee deze systemen opereren. Een AI-agent die zonder menselijk toezicht toegang heeft tot databases, kan in een fractie van een seconde data wissen of onjuiste beslissingen nemen die grote gevolgen hebben voor de integriteit van de bedrijfsvoering.

"Een AI-agent die buiten het zicht van de mens opereert, kan beslissingen nemen die variëren van dataverlies tot complexe juridische hoofdpijn," aldus het statement van Rubrik. Het probleem is dat deze fouten vaak pas worden ontdekt wanneer de schade al is aangericht.

Regelgeving dwingt tot actie

In 2026 is achterover leunen voor Nederlandse organisaties geen optie meer. Met de volledige implementatie van de NIS2-richtlijn en de Europese AI Act wordt de verantwoordelijkheid voor het beheersen van AI-risico’s wettelijk vastgelegd. Bedrijven zijn verplicht om exact te weten waar AI invloed uitoefent en hoe deze systemen worden gemonitord.

Volgens Verloy vraagt de huidige tijd om een driedelige strategie:

1. Slimme monitoring: Continu inzicht in wat AI-agents doen.
2. Heldere governance: Vastleggen welke kaders en vrijheden een algoritme heeft.
3. Flexibele interventie: Het vermogen om direct de 'noodrem' in te drukken als een systeem ontspoort.

Cyberweerbaarheid als fundament

De kernboodschap van Rubrik is helder: AI biedt ongekende kansen, maar de controle moet terug naar de mens. "De bedrijven die nu investeren in hun cyberweerbaarheid – door inzicht, controle en het vermogen om snel in te grijpen bij incidenten – zijn straks het best voorbereid op de uitdagingen van autonome AI," benadrukt Verloy.

In een jaar waarin AI de standaard wordt, zal het verschil tussen succes en crisis niet liggen in de kracht van de algoritmes, maar in de kwaliteit van de beveiliging en de controlemechanismen die eromheen zijn gebouwd.